Τοπικοί ήρωες

Ευμένιος Παναγιώτου

Ο Ευμένιος Παναγιώτου γεννήθηκε στην Πάχνα τις 15 Μαΐου το 1946. Φοίτησε στο Δημοτικό σχολείο Πάχνας και ακολούθως στο Λανίτειο Γυμνάσιο. Το ήθος, η ευθύτητα των λόγων, υψηλή αίσθηση δικαίου, η εργατικότητα, η φιλοτιμία και ο άμεμπτος χαρακτήρας του, διέκριναν την προσωπικότητα του ήρωα. Μετά την αποφοίτηση του από το Λανίτειο Γυμνάσιο κατάγεται στην Εθνική Φρουρά το καλοκαίρι του 1966 και επιλέγεται στις Δυνάμεις Καταδρομών όπου μετά την εκπαίδευση πήρε τον βαθμό του λοχία.
Στις 15 Νοεμβρίου 1967 ο λοχίας Ευμένιος Παναγιώτου με την μονάδα του μάχονται για την εκκαθάριση του παράνομου τουρκοκυπριακού θύλακα Κοφίνου – Αγ. Θεοδωρουστο ύψωμα 124 βορειοδυτικά της Κοφινού. Μετά από συντονισμένες προσπάθειες και σκληρή μάχη το ύψωμα καταλαμβάνεται αλλά την ύστατη στιγμή ένα τουρκικό βόλι, από ένα κρυμμένο σε θάμνους Τουρκοκύπριο , κόβει το νήμα της ζωής του ήρωα. Ήταν ο μοναδικός που έπεσε κατά την διάρκεια των επιχειρήσεων αυτών.
Σήμερα στον ιερό χώρο της θυσίας του ηρωικού παλληκαριου, στο ύψωμα 124, ανεγέρθη μνημείο αφιερωμένο σε όλους τους καταδρομείς που έπεσαν σε όλα τα πεδία των μαχών της Κύπρου, με προεξέχουσα μορφή τον ανδριάντα του ήρωα Ευμένιου Παναγιώτου.

Πανίκος Συμεού

Γεννήθηκε στην Πάχνα το 1936. Το 1953 τελειώνει το δημοτικό σχολείο Πάχνας και ασχολείται με την αμπελοκαλλιέργεια έχοντας παράλληλα ανάμιξη με τα κοινά της κοινότητας. Σε ηλικία μόλις 17 χρόνων πρωτοστάτησε στην ίδρυση της νέας συντεχνίας Πάχνας και ενός αθλητικού σωματίου διοργανώνοντας διάφορες εθνικές εκδηλώσεις. Η δράση του αυτή δεν πέρασε απαρατήρητη από τους υπεύθυνους της Ε.Ο.Κ.Α και στις αρχές του 1956, λίγο μετά την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα, στρατολογείται και κατατάσσεται στην Οργάνωση.
Είχε αρκετά πλούσια δράση λαμβάνοντας μέρος σε διάφορες αποστολές όπως η επίθεση εναντίον του αστυνομικού σταθμού Πάχνας, τέσσερις ανατινάξεις του συστήματος ύδρευσης Επισκοπής καθώς και σε επιθέσεις τις Ε.Ο.Κ.Α στα χωριά Κυβίδες και Κισσούσα. Στη συνέχεια συνδέεται με την αντάρτικη ομάδα της περιοχής που είχε για καταφύγιο το κρησφύγετο μεταξύ των χωριών Φοινιού και Αγ. Νικόλα. Το κρησφύγετο εντοπίζεται από τους Άγγλους και ο Πανίκος Συμεού μετά από εντολή της Οργάνωσης συγκεντρώνει τα όπλα μαζί με ένα συναγωνιστή του και τα μεταφέρουν στο Όμοδος. Οι αντάρτες της ομάδας που σκορπίστηκαν προσωρινά ανασυγκροτούνται σε δυο ομάδες. Στη μια από αυτές, που δρα με επιθέσεις στα χωριά Τριμήκληνη και Αυδήμου, συμμετέχει ενεργά και ο Πανίκος Συμεού.
Λόγω της πλούσιας δράσης του καταζητείται από τους Άγγλους και τον Νοέμβριο του 1958, συλλαμβάνεται. Μεταφέρεται στον Αστυνομικό Σταθμό Αυδήμου, όπου για τρεις ολόκληρες μέρες υποβάλλεται σε φρικτά βασανιστήρια. Το βράδυ της 24ης προς την αυγή της 25ης Νοεμβρίου 1958 και ενώ επικρατούσε εκεχειρία καθώς είχε αρχίσει η συζήτηση του Κυπριακού στα Ηνωμένα Έθνη, οι Άγγλοι υπό την απειλή των όπλων οδηγούν τον Πανίκο Συμεού στη Λεμεσό με τη ελπίδα να τους υποδείξει οπλισμό της Ε.Ο.Κ.Α. Το ήθος, ο χαρακτήρας και η αγωνιστικότητα του ήρωα δεν του επέτρεπαν να προδώσει τα ιδανικά για τα οποία αγωνιζόταν, έτσι στην οδό 28ης Οκτωβρίου παρά το Γ.Σ.Ο ο Πανίκος Συμεού πηδάει από το αστυνομικό αυτοκίνητο και αποπειράται να διαφύγει τρέχοντας. Οι Άγγλοι και Τούρκοι αστυνομικοί που τον συνόδευαν τονπανικόβλητοι τον πυροβολούν και τον σκοτώνουν. Στον πανικό τους αλληλοσκοτώνουν ένα αστυνομικό και ένα Άγγλο στρατιώτη. Οι Άγγλοι δείχνοντας κανένα σεβασμό διέταξαν την ταφή του το ίδιο βράδυ, στις 10 η ώρα, παρ’ όλα αυτά αρκετός κόσμος παραβρέθηκε στην κηδεία για να τον τιμήσει αποχαιρετώντας τον ψάλλοντας τον Εθνικό Ύμνο.

Νίκος Σοφοκλέους

Γεννήθηκε στην Πάχνα το 1938 με γονείς του το Σοφοκλή και τη Διαμαντού. Με την έναρξη του αγώνα της Ε. Ο. Κ. Α αναπτύσσει αξιόλογη δράση ως μέλος του εκτελεστικού Λεμεσού. Σχεδόν όλες οι πτυχές της δράσης του εκτελεστικού Λεμεσού κατά την περίοδο 55-56 φέρουν την δική του σφραγίδα. Ο Νίκος κατά την διάρκεια μιας εκτελέσεως, που του ανέθεσε η Οργάνωση, το Σεπτέμβρη του ΄56, πυροβολείται και τραυματίζεται σοβαρά στο κεφάλι από Άγγλο στρατιώτη. Στην ακροαματική διαδικασία τις 08/02/1957, ενώπιον του Ειδικού Κακουργιοδικείου Λευκωσίας, καταδικάζεται σε θάνατο. Η ποινή του θα μετατραπεί αργότερα σε ισόβια δεσμά. Ως κατάδικος θεωρείται επικίνδυνος και μεταφέρεται την 13η Σεπτεμβρίου 1957 με άλλους συναγωνιστές του σε φυλακές στην Αγγλία , όπου και παραμένει μέχρι την λήξη του αγώνα της Ε. Ο. Κ. Α. Στις 13/03/1959, μετά τις Συμφωνίες Ζυρίχης – Λονδίνου και μαζί με τους υπόλοιπους εξόριστους συναγωνιστές, συνεχίζει να παραμένει εξόριστος στην Ρόδο μέχρι την εγκαθίδρυση της Κυπριακής κυβέρνησης.
Την 18/08/1961 εγγράφεται στην Αστυνομική Δύναμη Κύπρου. Στη συνέχεια απεφοίτησε από την Αστυνομική Σχολή Ανθυπαστυνόμων στην Ελλάδα και υπηρέτησε στις τάξεις της Κυπριακής Αστυνομίας. Το 1963 έλαβε μέρος ενάντια της Τουρκικής ανταρσίας. Στις 14/02/1971, ενώ επέστρεφε από την περιοχή Μόρφου, όπου μετέβηκε για να καλέσει για τον γάμο του, σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα.

Κυριάκος Σ. Θουκή

Ο Κυριάκος Σ. Θουκή ήταν το τέταρτο από τα πέντε παιδιά του Θουκή Στυλιανού και της Ελευθερίας Θεμιστοκλή από την Πάχνα. Μετά την ολοκλήρωση της στρατιωτικής του θητείας εργαζόταν στην Κερύνεια. Στο κάλεσμα της πατρίδας δεν μπορούσε να μείνει απαθής και έτσι στις 20 Ιουλίου του 1974 κατατάγηκε έφεδρος στην 33η Μοίρα Καταδρομών σε ηλικία 24 ετών.
Βάσει του αρχείου της 33ης Μοίρας Καταδρομών μετά από σκληρές μάχες στον Αγ. Ιλαρίωνα διατάχθηκε υποχώρηση προς Πέλλαπαϊς. Μετά την προέλαση των Τουρκικών στρατευμάτων στις 24 Ιουλίου 74 για κατάληψη του Πέλλαπαϊς μαζί με τους συμπολεμιστές του Λοχία της 32ας Μοίρας Καταδρομών Γεώργιο Μουστάκα, 20 ετών από τη Κερύνεια, τους έφεδρους της 33ης Μοίρας Καταδρομών Σταύρο Κ. Χατζηνικολάου, 24 ετών από την Αγία Βαρβάρα Λευκωσίας και Κώστα Α. Ψαρά, 24 ετών από το Πέλλαπαϊς, αναχώρησαν με κατεύθυνση προς Δίκωμο – Συχγαρί. Εκτότε αγνοείτο η τύχη τους.
Τα οστά τους βρέθηκαν μετά από 37 χρόνια σε κοινό λάκκο μεταξύ Πέλλαπαϊς – Συχγαρί. Μετά την ταυτοποίηση των οστών τους ο Κυριάκος Θουκή τάφηκε στις 17 Απριλίου του 2011 στην γενέτειρα του Πάχνα.

Ιορδάνης Ιορδάνους

Ο Ιορδάνης Ιορδάνου γεννήθηκε στην Πάχνα στις 2 Ιουνίου 1940. Οι μακαριστοί γονείς του, Ιωακείμ (Βακής) και Ροδού, ήσαν άνθρωποι της γης και του μόχθου. Μεγάλωσε μαζί με τις αδελφές του, σε καιρούς δύσκολους και σε εποχές φτώχιας.
Ο ίδιος δεν ευτύχησε να δημιουργήσει δική του οικογένεια, αλλά ανέλαβε τη θέση τού πατέρα του ο οποίος από τα 55 του και για 12 χρόνια, μέχρι και τον θάνατό του, αντιμετώπιζε ανυπέρβλητα πρόβλημα υγείας. Η αγάπη με την οποία περιέβαλε τον άρρωστο πατέρα του και η φροντίδα με την οποία τον φρόντιζε στους γιατρούς και τα νοσοκομεία ήταν υποδειγματική.
Όταν το 1963 εκδηλώθηκε η τουρκική ανταρσία καταγάγει στις τάξεις της εθνικής φρουράς και υπηρέτησε με περηφάνια τη στρατιωτική του θητεία στα Κούκλια, τη Μασούρα, τα Πηγαίνια, τα Κόκκινα και αλλού.
Ακολούθως, η Τουρκική Εισβολή του 1974 τον έκανε να τρέξει από τους πρώτους στο κάλεσμα της πατρίδας. Στις 20 Ιουλίου το 1974 η τότε Στρατιωτική Διοίκηση Λεμεσού (Στρατόπεδο Λοχία. Ευμένιου Μαρκαντώνη) ανέθεσε στο 203 Τ.ΠΖ εφέδρων την καταστολή τής εξέγερσης που εκδηλώθηκε στις Τουρκοκυπριακές συνοικίες και την εξουδετέρωση και την κατάληψη του Τουρκοκυπριακού θύλακος. Το 203 Τ.ΠΖ, σημαντικό τμήμα τού οποίου στελεχωνόταν από Παχνιώτες, είχε ως στρατολόγο και διοικητή τον τότε ταγματάρχη Μιχάλη Καλογερόπουλο, ήταν υποτυπωδώς εξοπλισμένο και ο Ιορδάνης συμπεριλήφθηκε ως οπλοπολυβολητής στον λόχο τού έφεδρου λοχαγού Φίλιππου Ιωαννίδη.
Μετά από σκληρή και άνιση μάχη στις 20/07/1974, με δυνάμεις τουρκοκυπρίων έπεσε μαχόμενος από σφαίρα που τον έπληξε στο κεφάλι.
Η θυσία του Ιορδάνη λαμπρύνεται και από το γεγονός, ότι αμέσως πριν πέσει υπέρ της ελευθερίας και της εδαφικής ακεραιότητας της πατρίδας μας, προσέτρεξε μέσα στον καταιγισμό των τουρκικών πυρών και βοήθησε τον συμπολεμιστή του Παναγιώτη Ηροδότου από τη Λεμεσό, ο οποίος είχε κτυπηθεί από τα πυρά στην πλάτη.